Bugun...
ÖZGÜR İRADE ÜZERİNE

Bülent IŞIK Felsefeye dair
gizemleo@gmail.com
facebook-paylas
 


Özgür irade kavramı güncel yaşamda genelde kader kavramıyla ilişkili olması nedeniyle üzerinde durulan bir kavramdır. Eylemlerimiz ve eylemlerimizin sonuçlarından sorumlu olup olmayacağımızın açıklaması için lüzumludur onun ne olduğu sorusu.
İsterseniz önce kısaca özgür irade kavramını tanımlayalım, sonrasında da onun varolup olmayacağı konusunu tartışalım. Özgür irade; kişinin eylemlerini, arzu,  niyet ve amaçlarına göre kontrol altında tutabilme ve belirleme gücüdür.Kişinin belli eylem ya da eylemleri gerçekleştirmede sergiledikleri kararlılık; belli bir durum karşısında gerçekleştirilecek olan eylemi, her hangi bir dış zorlama ya da zorunluluk olmaksızın, kararlaştırma ve uygulama gücü; eyleme neden olan eylemi başlatabilen yetidir. (1)Bu tanımlamayı dikkate aldığımızda özgür irade ile ilgili olası üç açıklamanın varolabileceği sorunucuna  varırız.
    I.Tanrı vardır, görünürde özgür irade de vardır,ama aslında hiç yoktur,olan şeyin adı kaderdir.
    II.Tanrı yoktur, kader diye bir şey de yoktur ama özgür irade vardır.
    III.Tanrı vardır,özgür irade vardır,kader denilen şey de vardır.
    Birinci açıklama şekli,her şeyi yaratan, olan ve olacak olanın bilgisine sahip bir yaratıcının varlığını ifade eder. Bizim neyi nasıl ve ne zaman yapacağımıza kendimizin karar veriyor görünmemiz işin aslını değiştirmez.Bu açıdan bakıldığında bizim yaptığımız şey, senaristin sahneye koyduğu oyunda tanımlı rolün icrasıdır.Burada bütün sorumluluk senaristindir, zira bütün kurgu ve eylem biçimlerini o tasarlamıştır.
     İkinci açıklama şekli, özgür iradenin tam anlamıyla varolduğunu,eylemlerimizden ve onların sonuçlarından tek başımıza sorumlu olduğumuzu ifade eder. Bu bakış açısına göre ne Tanrı vardır ne de kader.                                                                                                   Üçüncü açıklama şekli ise, Tanrı, özgür irade ve kader kavramlarının bir arada var olabileceğini ve bu kabülün bir çelişmeyi içermediğini ifade eder.Her birimiz, bize ait tüm olası tercihlerimizden herhangi birini şeçmekte özgürüzdür, seçtiğimiz tercihimiz ve sonucu ise bizim kaderimiz olmuş olur ve bu olası tüm tercihleri ve seçilecek tercihi ve de bunların sonucunun bilgisine sahip bir Tanrı varlığı, Tanrının tanımı geregi münkündur. Benzer bir yaklaşımla Leibniz şöyle der; ... ''Şu gördüğün, muhafızlığını yaptığım yazgılar sarayıdır. Bu sarayda ileride olacakların tasarınları vardır.Ama hepsi bundan ibaret değil. Bu sarayda mümkün olan herşeyin de tasarımı bulunur.''
Bu kavrayış biçimi bizi, kaderimizi bilen bir Tanrının eşliğinde kendi kaderimizi kendimizin oluşturduğu sonucuna vardırır. Tercihlerimiz ve sonuclarından sorumlu olacağımız çıkarımı, sorumluluğumuzun içeriği ve kapsamı ile ilgili yeni sorulara gebedir. Bununlabirlikte sorumluluk meselesinin kendisi  ise, erdem kavramı ile ilintili ele alınabilecek bir başka konudur.
(1) tr.wikipedia.org.
http://bulentisik.com/





YORUMLAR

Henüz Yorum Eklenmemiştir.Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.

YORUM YAZ



3 + 7 =

YORUM YAZ

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
SON YORUMLANANLAR HABERLER
ÇOK OKUNAN HABERLER
VİDEO GALERİ
FOTO GALERİ
GÜNDEM'DEN BAŞLIKLAR
porno YUKARI antalya escort